ДАЙДЖЕСТ ОСНОВНЫХ ПОЛОЖЕНИЙ УЧЕНИЯ ОБ АУТИЗМЕ

Гульжан Касенова; Корлан Садуакасова; Раушан Исаева

doi:10.34689/3266z724

SEMEY MEDICAL UNIVERSITY

(Nauka i Zdravookhranenie)

Рецензияланатын медициналық ғылыми-практикалық журнал

Ғылым және денсаулық сақтау

Кеңейтілген іздеу

АУТИЗМ ТУРАЛЫ ІЛІМНІҢ НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕР ДАЙДЖЕСТІ

Авторлар

Гульжан Касенова Автор https://orcid.org/0000-0003-0815-279X
Корлан Садуакасова Автор https://orcid.org/0000-0002-4758-6948
Раушан Исаева Автор https://orcid.org/0000-0001-7370-025X

DOI:

https://doi.org/10.34689/3266z724

Кілт сөздер:

аутизм , аутизм спектрінің бұзылуы , скрининг , ерте диагностика , таралуы , аурулардың халықаралық жіктелуі

Аңдатпа

Кіріспе: Аутизм - қазіргі заманның өзекті мәселелерінің бірі. Бұл мәселенің өзектілігі жыл сайынғы бастапқы
және жалпы аурушаңдық көрсеткіштерінің өсуімен, «аутизм» диагнозын ерте диагностикалауында туындайтын
қиындықтармен және мүгедектіктің жоғары деңгейімен байланысты.
Зерттеу мақсаты: аутизмнің таралуы туралы әдебиеттерді қарастыру және аутизм спектрінің бұзылуын ерте
диагностикалау мен емдеудегі деректердің талдауын жүргізу.
Іздеу стратегиясы: ғылыми жарияланымдар мен мамандандырылған іздеу жүйелерінің келесі дерекқорларын
қолдана отырып, жалпыға қолжетімді, 20 жылдық тереңдігі бар мақалалар зерттелді: PubMed, Google Scholar,
Cochrane Library, Web of Science, Scopus және eLIBRARY электронды кітапханасында. Ақпараттық іздеу аутизм,
аутизм спектрінің бұзылуы, эпидемиология, скрининг, аутизмді түзету секілді негізгі сөздерді қолдану арқылы
жүргізілді. Іріктеу критерийлері: A, B дәлелдемелерінің жариялану деңгейі: мета-анализдер, жүйелі шолулар,
когорттық және көлденең зерттеулер. Шығару критерийлері: жарнамалар, қысқа хабарламалар түріндегі
сарапшылардың пікірі.
Нәтижелер: шолу аутизмнің бұзылуын зерттеудің динамикасын, аурулардың қазіргі халықаралық
жіктемелеріне сәйкес диагноз қоюдың клиникалық тәсілдерін ұсынады, соңғы онжылдықтарда аутизмнің
таралуының мүмкін болатын себептерін қарастырады. Аутизмнің негізгі жіктелуі қарастырылады - Қазақстанда
қабылданған 10 -шы қайта қараудың аурулардың халықаралық жіктелуі және американдық психиатриялық
ассоциациясының аутизм спектрінің бұзылуына қатысты жаңа DSM -5 классификаторындағы маңызды өзгерістер.
Балалардағы аутизм спектрінің бұзылуын диагностикалауға байланысты қиындықтар айтылады. Аутистикалық
бұзылуларды ерте диагностикалаудың ең танымал әдістері мен оны түзетудің негізгі әдістері сипатталған.
Қорытынды: Аутистикалық бұзылулар мәселесіне, атап айтқанда, ерте диагностика, ерте араласу мәселелеріне
көбірек назар аудару қажет. Аутизммен ауыратын адамды өмір бойы сүйемелдеудің бірыңғай алгоритмін құру.

Автор өмірбаяны

Гульжан Касенова

докторант PhD по специальности «Медицина» НАО «Казахский Национальный
Университет имени аль-Фараби», г. Алматы, Республика Казахстан.

Әдебиеттер тізімі

Касенова Г.Т., Садуакасова К.З., Исаева Р.Б. Дайджест основных положений учения об аутизме // Наука и

Здравоохранение. 2021. 5(Т.23). С. 194-202. doi 10.34689/SH.2021.23.5.021

Kassenova G.T., Saduakassova K.Z., Issayeva R.B. Digest of the main provisions of the doctrine of autism // Nauka i

Zdravookhranenie [Science & Healthcare]. 2021, (Vol.23) 5, pp. 194-202. doi 10.34689/SH.2021.23.5.021

Касенова Г.Т., Садуакасова К.З., Исаева Р.Б. Аутизм туралы ілімнің негізгі ережелер дайджесті // Ғылым және

Денсаулық сақтау. 2021. 5 (Т.23). Б. 194-202. doi 10.34689/SH.2021.23.5.021

Жүктеулер

PDF (Russian)

Жарияланды

2026-01-22

Журналдың саны

Нөмір 23 № 5 (2021): Шығарылым 5

Бөлім

Статьи

Категориялар

Әдебиеттік шолу

Лицензия

Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

АУТИЗМ ТУРАЛЫ ІЛІМНІҢ НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕР ДАЙДЖЕСТІ. (2026). «Наука и здравоохранение», 23(5), 194-202. https://doi.org/10.34689/3266z724

Жүктеу сілтемесі

Осы автордың (немесе авторлардың) ең көп оқылатын мақалалары

Акбота Таргынова, Арай Муканова, Дулат Серикбайулы, Раушан Умирова, Ляззат Сарсенова, Раушан Исаева, Жанна Калматаева, Жанар Елеубаева, Салтанат Болсынбекова, Нозоми Йеки, Жанна Мусажанова, Мадина Мадиева, ҚОСАРЛЫ BRAF ГЕНІНІҢ ЖӘНЕ TERT ПРОМОТЕРІНІҢ МУТАЦИЯСЫБАР ҚАЛҚАНША БЕЗІНІҢ ПАПИЛЛЯРЛЫ КАРЦИНОМАСЫНЫҢАНАПЛАСТИКАЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ: КЛИНИКАЛЫҚ,МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МОЛЕКУЛАЛЫҚ-ГЕНЕТИКАЛЫҚЕРЕКШЕЛІКТЕРІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 23 № 5 (2021): Шығарылым 5
Жанна Мусажанова, Раушан Умирова, Ляззат Сарсенова, Раушан Исаева, Жанна Калматаева, Салтанат Болсынбекова, Жанар Елеубаева, Гульназ Рахимжанова, Татьяна Белихина, Куанткан Жабагин, Лаура Пак, Мадина Мадиева, Гульзира Шалгимбаева, Сая Кайдарова, Арай Муканова, Акбота Таргынова, Масахиро Накашима, АУТОИММУНДЫ ТИРЕОИДИТ КЕЗІНДЕГІ БІРІНШІЛІК ІСІКТІҢЖОҚТЫҒЫ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ МОЙЫН БӨЛІМІЛИМФА ТҮЙІНДЕРІНДЕГІ МЕТАСТАТИКАЛЫҚ ПАПИЛЛЯРЛЫҚАЛҚАНША БЕЗІНІҢ ҚАТЕРЛІ ІСІГІ: СИРЕК АУРУДЫДИАГНОСТИКАЛАУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 24 № 6 (2022): Шығарылым 6
Гульнара Святова, Галина Березина, Дамиля Салимбаева, Меруерт Кирикбаева, Александра Муртазалиева, Корлан Садуакасова, ҮЙРЕНШІКТІ ҮКТІЛІКТІ КӨТЕРМЕУДІҢ ИДИОПАТИЯЛЫҚ ТҮРІНІҢГЕНЕТИКАЛЫ ҚАСПЕКТІЛЕРІ. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 21 № 4 (2019): Шығарылым 4
Корлан Садуакасова, Гульмира Святова, Владислав Скляров, Гульжан Касенова, ҚАЗАҚСТАНДА ТАНДЕМДІК МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯҚОЛДАНУЫМЕН ТҰҚЫМ ҚУАЛАЙТЫН МЕТАБОЛИЯЛЫҚАУРУЛАРДЫҢ НЕОНАТАЛЬДЫ СКРИНИНГІНІҢ ПИЛОТТЫҚ ЗЕРТТЕУІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 24 № 6 (2022): Шығарылым 6
Айнур Ахметова, Сауле Рахимова, Ляйля Чингисова, Кульжан Берикханова, Раушан Исаева, Айнур Акильжанова, ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘР ТҮРЛІ ОБЛЫСТАРЫНДА ТАРАЛҒАН M. TUBERCULOSISИЗОЛЯТТАРЫНЫҢ ИЗОНИАЗИДКЕ ТӨЗІМДІЛІГІН АНЫҚТАЙТЫНKATG, FABG-INHA, AHPC-OXYR ГЕНДЕРІНДЕГІ МУТАЦИЯЛАРДЫ АНЫҚТАУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 16 № 5 (2014): Шығарылым 5

Ұқсас мақалалар

Ляззат Кошербаева, Сандугаш Курманалина, Назгуль Ахтаева, Айжан Самамбаева, Қуаныш Алтынбеков, ҚАЗАҚСТАН ХАЛҚЫ АРАСЫНДАҒЫ АУТИЗМ СПЕКТРІНІҢБҰЗЫЛУЫН ТҮСІНУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 25 № 4 (2023): Шығарылым 4
Ляззат Кошербаева, Клара Байльдинова, Назгуль Ахтаева, Сандуғаш Курманалина, Айжан Бекова, Азиза Имаматдинова, Жанар Сабырділда, АУТИЗМ СПЕКТРІНІҢ БҰЗЫЛУЫ ТУРАЛЫ ОРТА МЕДИЦИНАЛЫҚ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРДІҢ ХАБАРДАРЛЫҒЫ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 2 (2024): Шығарылым 2
Ардак Аязбеков, Айнаш Ошибаева, Макпал Таубекова, Гульяш Танышева, ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ ТУА БІТКЕН ДАМУ АҚАУЛАРЫНЫҢ ЭПИДЕМИОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ: НОЗОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 27 № 2 (2025): Шығарылым 2
Ляззат Кошербаева, Куаныш Алтынбеков, Лайла Имангалиева, Назгуль Ахтаева, Лаура Кожагельдиева, Сандугаш Курманалина, Азиза Имаматдинова, АУТИЗМ СПЕКТРІНІҢ БҰЗЫЛУЫ ТУРАЛЫ АЛҒАШҚЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ-САНИТАРЛЫҚ КӨМЕК ПСИХОЛОГТАРЫНЫҢ БІЛІМІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 3 (2024): Шығарылым 3
Корлан Садуакасова, Гульмира Святова, Владислав Скляров, Гульжан Касенова, ҚАЗАҚСТАНДА ТАНДЕМДІК МАСС-СПЕКТРОМЕТРИЯҚОЛДАНУЫМЕН ТҰҚЫМ ҚУАЛАЙТЫН МЕТАБОЛИЯЛЫҚАУРУЛАРДЫҢ НЕОНАТАЛЬДЫ СКРИНИНГІНІҢ ПИЛОТТЫҚ ЗЕРТТЕУІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 24 № 6 (2022): Шығарылым 6
Елена Ким, Аида Кондыбаева, Айгульсум Изекенова, Дана Оспанбекова, Азиз Исмаилов, Гульназ Нурбекова, Айгерим Мырзахайрова, Динара Мадишева, ПОСТИНСУЛЬТТІК ДЕПРЕССИЯ: ИШЕМИЯЛЫҚ ИНСУЛЬТТІҢҚАЙТАЛАМА ПРОФИЛАКТИКАСЫНА БЕЙІЛДІЛІККЕ ӘСЕРІ ЖӘНЕБАСТАПҚЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ-САНИТАРИЯЛЫҚ КӨМЕКДЕҢГЕЙІНДЕГІ ТЕРАПИЯЛЫҚ АРАЛАСУЛАРДЫҢ ТИІМДІЛІГІ.ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ. , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 27 № 6 (2025): Шығарылым 6
Мырзатай Булешов , Карлыгаш Тажибаева, Айжан Булешова, Андрей Гржибовский, ҚАЗАҚСТАНДА ЖӘНЕ ШЕТЕЛДЕ ЕҢБЕК ЕТУ ЖАСЫНДАҒЫ ТҰРҒЫНДАР АРАСЫНДА ҰЙЫМДАСТЫРЫЛАТЫН ОНКОЛОГИЯЛЫҚ СКРИНИНГТІҢ ТИІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. ЖҮЙЕЛІ ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 18 № 6 (2016): Шығарылым 6
Асель Альмусина, Раушан Рахимжанова, Таирхан Даутов, Жанар Абдрахманова, Айгерім Ғаниева, Айбар Нуржанов, АТРИОВЕНТРИКУЛЯРЛЫҚ СЕПТАЛЬДЫ АҚАУ: ЭТИОЛОГИЯСЫ, ПАТОГЕНЕЗІ, ЖІКТЕЛУІ, ЗАМАНАУИ ДИАГНОСТИКАСЫ ЖӘНЕ ХИРУРГИЯЛЫҚ ТҮЗЕТУ ӘДІСТЕРІ. ӘДЕБИЕТТІК ШОЛУ. , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 27 № 4 (2025): Шығарылым 4
Есен Қонысбек, Аяжан Тұрар, Вилен Молотов-Лучанский, Ольга Понамарева, СОЗЫЛМАЛЫ ЖҮРЕК ЖЕТКІЛІКСІЗДІГІ БАР НАУҚАСТАРДАҒЫ АНЕМИЯНЫҢ ПАТОГЕНЕТИКАЛЫҚ МЕХАНИЗМДЕРІ , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 26 № 4 (2024): Шығарылым 4
Акбота Акбота, Гульмира Кулмамбетова, Ботагоз Джамантаева, Елена Жолдыбаева, МИДЫҢ ИНТРАКРАНИАЛДЫ АНЕВРИЗМАЛАРЫНЫҢ ОТБАСЫЛЫҚФОРМАЛАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ ҚАУІП ФАКТОРЛАРЫ.ӘДЕБИ ШОЛУ. , «Наука и здравоохранение»: Нөмір 23 № 5 (2021): Шығарылым 5

Бұл мақала үшін Кеңейтілген нұсқалар бойынша ұқсас мақалаларды іздеу.