Online ISSN: 3007-0244,
Print ISSN:  2410-4280
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ СҮТ БЕЗІ ОБЫРЫ КЕЗІНДЕГІ ОНКОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТКІШТЕРІНЕ COVID-19 ӘСЕРІ
Кіріспе. Қатерлі ісік ауруын зерттеу жөніндегі халықаралық агенттіктің болжамына сәйкес, 2040 жылы сүт безі қатерлі ісігінің (СБҚІ) 3 миллионға жуық жаңа жағдайы болжанып, осы патологиядан 1 миллионға жуық әйел қайтыс болады деп күтілуде. Зерттеу мақсаты: Қазақстандағы сүт безі қатерлі ісігінің жанындағы онкологиялық қызметтің көрсеткіштеріне COVID-19 әсерін бағалау. Зерттеу материалдары мен әдістері. Зерттеу материалы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2011-2020 жж. арналған РМЖ (АХЖ 10 – С50) қатысты жылдық №7 және №35 нысаны болды. Негізгі әдіс ретінде биомедициналық статистиканың сипаттамалық және аналитикалық әдістерін қолдана отырып, ретроспективті зерттеу қолданылды. Нәтижелері. 2011-2020 жылдары республикада алғаш рет 42 376 жаңа СБҚІ жағдайы және осы патологиядан 12 914 өлім тіркелді. СБҚІ-мен сырқаттанушылықтың орташа жылдық өрескел көрсеткіші 46,4±1,10/0000 (95% ДИ=44,3-48,5) құрады, динамикадағы көрсеткіш 40,8±0,70/0000 (2011 ж.)-ден 2019 жылы 51,3±0,70/0000-ға дейін өсті және одан әрі 2020 жылы 44,2±0,70/0000-ға дейін төмендеу байқалды (р<0,001). Серпінінде СБҚІ өлім-жітім көрсеткіштері статистикалық маңызды (р<0,001) төмендеу үрдісіне ие болды, 16,1±0,40/0000 (2011 ж.)-дан 11,9±0,40/0000-ға (2019 ж.) дейін және 2020 жылы 11,5±0,40/0000-ға дейін, ал СБҚІ өлім-жітімінің орташа жылдық өрескел көрсеткіші 14,2±0,60/0000 құрады (95% ДИ=13,1-15,3). Ерте диагностика көрсеткіштері (I-II сатысы бар науқастардың үлес салмағы) 73,4%-дан (2011 ж.) 86,9% - ға (2019 ж.) дейін жақсарды және 2020 жылда 84,2%-ға дейін төмендеді. III сатыдағы науқастардың үлес салмағы төмендеді (2011 жылғы 20,9%-дан 2019 жылы 8,4%-ға дейін) және IV сатыда (тиісінше 5,6%-дан 4,2%-ға дейін), яғни елеусіздік көрсеткіштері төмендейді. СБҚІ кезінде морфологиялық верификация көрсеткіштері әрдайым жоғары болды және зерттелген жылдар ішінде 95,7%-дан 99,4%-ға дейін жақсарды. Тұжырымдар. СБҚІ жанындағы онкологиялық қызмет көрсеткіштерін талдау нәтижесінде морфологиялық верификация және ерте диагностика көрсеткіштерін жақсарту, үдерістің қараусыздығы мен өлім көрсеткіштерін төмендету анықталды. Алайда, 2011-2019 жылдардағы тенденциялар 2011-2020 жж.кезеңдерінен айтарлықтай ерекшеленді, бұл COVID-19 пандемиясының СБҚІ ағымына, есебіне және тіркеуіне әсер етуімен байланысты.
Нұрбек С. Игісін1,2,3, https://orcid.org/0000-0002-2517-6315 Асем Я. Тогузбаева4, https://orcid.org/0000-0003-2937-0278 Аида Ж. Байбусунова1,2, https://orcid.org/0000-0002-4460-0476 Жансая Б. Тельманова1,2,3, https://orcid.org/0000-0002-2364-6520 Гульнур С. Игисинова4,1, https://orcid.org/0000-0001-6881-2257 Зарина А. Билялова1,3, https://orcid.org/0000-0002-0066-235X Даулет М. Байбосынов1,2, https://orcid.org/0000-0001-9209-9463 Жанерке Р. Ажетова1,2, https://orcid.org/0000-0002-8266-1720 Серикбай Т. Орозбаев2, https://orcid.org/0000-0003-3895-0426 Куаныш Т. Кулаев5, https://orcid.org/0000-0002-3886-7238 Ерлан К. Куандыков5, https://orcid.org/0000-0002-7966-1471 1 Central Asian Cancer Institute for Medical Research, Астана қ., Қазақстан Республикасы; 2 «Астана медицина университеті» КеАҚ, Астана қ., Қазақстан Республикасы; 3 Eurasian Institute for Cancer Research, Бішкек қ., Қырғыз Республикасы; 4 «Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті» КеАҚ, Алматы қ., Қазақстан Республикасы; 5 Халықаралық қазақ-түрік университеті, Шымкент қ., Қазақстан Республикасы.
1. Мерков А.М., Поляков Л.Е. Санитарная статистика. М.: Медицина. 1974. 384 с. 2. Пак Д.Д., Рассказова Е.А., Ермощенкова М.В. Рак молочной железы: учебник. М.: Триада-Х, 2010. 162 с. 3. Рассказова Е.А., Рожкова Н.И. Скрининг для ранней диагностики рака молочной железы // Исследования и практика в медицине. 2014. № 1. С. 45-51. 4. Семиглазов В.Ф., Нургазиев К.Ш., Арзуманов A.C. Опухоли молочной железы (лечение и профилактика): учебник. М.: Алма-Ата, 2001. 88 с. 5. Стентон Гланц. Медико-биологическая статистика. М.; 1999. 460 с. 6. Afifi A.M., Saad A.M., Al-Husseini M.J., et al. Causes of death after breast cancer diagnosis: A US population-based analysis // Cancer. 2020. N 126. P. 1559-1567. https://doi.org/10.1002/cncr.32648. 7. Aguiar S., Baiocchi G., Duprat J.P., et al. Value of preoperative testing for SARS-CoV-2 for elective surgeries in a cancer center during the peak of pandemic in Brazil // J Surg Oncol. 2020. N 122. P. 1293–1295. 8. Alagoz O., Lowry K.P., Kurian A.W., et al. Impact of the COVID-19 Pandemic on Breast Cancer Mortality in the US: Estimates From Collaborative Simulation Modeling // Journal of the National Cancer Institute. 2021. N 113(11). P. 1484–1494. https://doi.org/10.1093/jnci/djab097 9. American Cancer Society. Breast Cancer Early Detection and Diagnosis. URL: https://www.cancer.org/cancer/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection.html accessed 26 April 2022. 10. Bray F., Ferlay J., Soerjomataram I., et al. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries // CA Cancer J Clin. 2008. N 68(6). P. 394–424. https://doi.org/10.3322/caac.21492 11. Cavalcante F.P., Novita G.G., Millen E.C., et al. Management of early breast cancer during the COVID-19 pandemic in Brazil // Breast Cancer Res Treat. 2020. N 184. P. 637–647. 12. Chou C.P., Lin H.S. Delayed Breast Cancer Detection in an Asian Country (Taiwan) with Low COVID-19 Incidence // Cancer Manag. Res. 2021. N 13. P. 5899-5906. https://doi.org/10.2147/CMAR.S314282 13. DeSantis C.E., Fedewa S.A., Goding Sauer A., et al. Breast cancer statistics, 2015: Convergence of incidence rates between black and white women // CA: a cancer journal for clinicians. 2016. N 66(1). P. 31–42. https://doi.org/10.3322/caac.21320 14. de Azambuja E., Brandão M., Wildiers H. et al; Belgian Collaborative Group on COVID-19 Hospital Surveillance and the Belgian Society of Medical Oncology (BSMO). Impact of solid cancer on in-hospital mortality overall and among different subgroups of patients with COVID-19: a nationwide, population-based analysis // ESMO Open. 2020. N 5(5). P. e000947. https://doi.org/10.1136/esmoopen-2020-000947 15. Dietz J.R., Moran M.S., Isakoff S.J. Recommendations for prioritization, treatment, and triage of breast cancer patients during the COVID-19 pandemic the COVID-19 pandemic breast cancer consortium // Breast Cancer Res Treat. 2020. doi:10.1007/s10549-020-05644-z. 16. Duffy S.W., Seedat F., Kearins O., et al. The projected impact of the COVID-19 lockdown on breast cancer deaths in England due to the cessation of population screening: a national estimation // Br. J Cancer. 2022. N 1. P. 1–7. https://doi.org/10.1038/s41416-022-01714-9 17. Eijkelboom A.H., de Munck L., Vrancken Peeters M.J.T.F.D., et al. Impact of the COVID-19 pandemic on diagnosis, stage, and initial treatment of breast cancer in the Netherlands: a population-based study // J Hematol. Oncol. 2021. N 14. P. 64. https://doi.org/10.1186/s13045-021-01073-7 18. Ejaz H., Alsrhani A., Zafar A., et al. COVID-19 and comorbidities: Deleterious impact on infected patients // Journal of infection and public health. 2020. N 13(12). P. 1833–1839. https://doi.org/10.1016/j.jiph.2020.07.014 19. Fedewa S.A., Cotter M.M., Wehling K.A., et al. Changes in breast cancer screening rates among 32 community health centers during the COVID-19 pandemic // Cancer. 2021. N 127 (23). P. 4512–4515. https://doi.org/10.1002/cncr.33859 20. Ferlay J., Colombet M., Soerjomataram I., et al. Estimating the global cancer incidence and mortality in 2018: GLOBOCAN sources and methods // Int. J Cancer. 2019. N 144(8). P. 1941–1953. https://doi.org/10.1002/ijc.31937 21. Ferlay J., Ervik M., Lam F., et al. Global Cancer Observatory: Cancer Today. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer. URL: https://gco.iarc.fr/today, 2018, accessed 27 February 2022. 22. Figueroa J.D., Gray E., Pashayan N., et al. Breast Screening Working Group (WG2) of the Covid-19 and Cancer Global Modelling Consortium. The impact of the Covid-19 pandemic on breast cancer early detection and screening // Preventive medicine. 2021. N 151. P. 106585. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2021.106585 23. Freer P. E. The Impact of the COVID-19 Pandemic on Breast Imaging // Radiologic clinics of North America 2021. N 59(1). P. 1–11. https://doi.org/10.1016/j.rcl.2020.09.008 24. Kaufman H.W., Chen Z., Niles J., et al. Changes in the number of US patients with newly identified cancer before and during the coronavirus disease 2019 (COVID-19) pandemic // JAMA Netw Open. 2020. N 3:e2017267. 25. Klabunde C.N., Ballard-Barbash R. Evaluating Population-Based Screening Mammography Programs Internationally // Seminars in breast disease. 2021. N 10(2). P. 102–107. https://doi.org/10.1053/j.sembd.2007.09.007 26. London J.W., Fazio-Eynullayeva E., Palchuk M.B., et al. Effects of the COVID-19 pandemic on cancer-related patient encounters // JCO clinical cancer informatics. 2020. N 4. P. 657–665. https://doi.org/10.1200/CCI.20.00068 27. Maringe C., Spicer J., Morris M., Purushotham A., et al. The impact of the COVID-19 pandemic on cancer deaths due to delays in diagnosis in England, UK: a national, population-based, modelling study // The Lancet. Oncology. 2020. N 21(8). P. 1023–1034. https://doi.org/10.1016/S1470-2045(20)30388-0 28. Maroni R., Massat N.J., Parmar D., et al. A case-control study to evaluate the impact of the breast screening programme on mortality in England // British journal of cancer. 2021. N 124(4). P. 736–743. https://doi.org/10.1038/s41416-020-01163-2 29. Moraliyage H., De Silva D., Ranasinghe W., et al. Cancer in Lockdown: Impact of the COVID-19 Pandemic on Patients with Cancer // The oncologist. 2021. N 26(2). P. e342–e344. https://doi.org/10.1002/onco.13604 30. Naidich J.J., Boltyenkov A., Wang J.J., et al. Impact of the coronavirus disease 2019 (COVID-19) pandemic on imaging case volumes // Journal of the American College of Radiology. 2020. N 17. P. 865-872. https://doi.org/10.1016/j.jacr.2020.05.004 31. Online Statistical Calculator. https://medstatistic.ru/calculators/averagestudent.html 32. Rosenberg P.S., Barker K.A., Anderson W.F. Estrogen Receptor Status and the Future Burden of Invasive and In Situ Breast Cancers in the United States // Journal of the National Cancer Institute. 2015. N 107(9). https://doi.org/10.1093/jnci/djv159 33. Papautsky E.L., Hamlish T. Patient-reported treatment delays in breast cancer care during the COVID-19 pandemic // Breast Cancer Res Treat. 2020. N 184. P.249–254. 34. Siegel R.L., Miller K.D., Fuchs H.E., et al. Cancer statistics, 2021 // CA Cancer J Clin. 2021. N 71. P. 7–33. 35. Sud A., Torr B., Jones M.E. Effect of delays in the 2-week-wait cancer referral pathway during the COVID-19 pandemic on cancer survival in the UK: a modelling study // Lancet Oncol. 2020. doi:10.1016/s1470-2045(20)30392-2. 36. The Law of the Republic of Kazakhstan No. 257-IV of March 19, 2010 “About State statistics”. https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z100000257_. 37. Wang Q., Berger N.A., Xu R. Analyses of risk, racial disparity, and outcomes among US patients with cancer and COVID-19 infection // JAMA Oncol. 2021. N 7(2). P. 220-227. https://doi.org/10.1001/jamaoncol.2020.6178 38. WMA Declaration of Helsinki, 2013 – Ethical Principles for Medical Research Involving Human Subjects. https://www.wma.net/. 39. Yin K., Singh P., Drohan B. Breast imaging, breast surgery, and cancer genetics in the age of COVID-19 // Cancer. 2020. doi:0.1002/cncr.33113. 40. Zhang H., Han H., He T., et al. Clinical characteristics and outcomes of COVID-19-infected cancer patients: a systematic review and meta-analysis // J Natl Cancer Inst. 2021. N 113(4). P. 371-380. https://doi.org/10.1093/jnci/djaa168 References:[1-5] 1. Merkov A.M., Polyakov L.E. Sanitarnaya statistika [Sanitary statistics]. M. Meditsina, 1974. 384 p. [in Russian] 2. Pak D.D., Rasskazova E.A., Ermoshchenkova M.V. Rak molochnoi zhelezy: uchebnik. [Breast Cancer: textbook]. Triada-X, 2010, 162 p. [in Russian] 3. Rasskazova E.A., Rozhkova N.I. Skrining dlya rannei diagnostiki raka molochnoi zhelezy [Screening for early diagnosis of breast cancer]. Issledovaniya i praktika v meditsine [Research and practice in medicine]. 2014, 1, pp. 45-51. [in Russian] 4. Semiglazov V.F., Nurgaziev K.Sh., Arzumanov A.C. Opukholi molochnoi zhelezy (lechenie i profilaktika): uchebnik [Breast tumors (treatment and prevention): textbook]. Alma-Ata, 2001, 88 p. [in Russian] 5. Stenton Glants. Mediko-biologicheskaya statistika [Biomedical statistics]. M.; 1999, 460 p. [in Russian]
Көрген адамдардың саны: 91

Түйенді сөздер:

Мақалалар санаты: COVID-19-өзекті тақырып

Библиографиялық сілтемелер

Игісін Н.С., Тогузбаева А.Я., Байбусунова А.Ж., Тельманова Ж.Б., Игисинова Г.С., Билялова З.А., Байбосынов Д.М., Ажетова Ж.Р., Орозбаев С.Т., Кулаев К.Т., Куандыков Е.К. Қазақстандағы сүт безі обыры кезіндегі онкологиялық қызмет көрсеткіштеріне COVID-19 әсері // Ғылым және Денсаулық сақтау. 2023. 1 (Т.25). Б. 33-41. doi 10.34689/SH.2023.25.1.004

Авторизируйтесь для отправки комментариев